Prefixes

Dilimizdäki ekler we olaryň ulanylyşy

Görnüşi (Prefix) Manysy we Düşündirişi Terjimesi
-able
atdan belli bir häsiýete eýe bolup biljek sypaty ýasaýar
Mysal: We've made an acceptable start, but it could've been better.
Biziň işimiziň örän oňat başlangyjy boldy, ýöne mundan hem gowy bolup bilerdi.
-acy
atlaryň ýagdaýyny ýa-da hilini görkezýär
Mysal: It is a strange trade, I have often thought, that of advocacy.
Aklawçylyk kärini men hemişe geň kesp hasaplardym.
-age
1) hereketi, şerti ýa-da netijäni görkezýän atlary ýasaýar
Mysal: He started off his long voyage when he was fifteen.
Uzak deňiz saparlaryna ol 15 ýaşyndan başlapdy.
-al
1. atdan sypat ýasaýar
Mysal: They’ve got married only after paternal benevolence.
Olar diňe ata patasyny alanlaryndan soň, durmuş gurdular.
-an
geografiki ýeri millete, tirä, taýpa, ylmy ugra degişliligi aňladýan atlary ýasaýar.
Mysal: Being a student he learned a lot about Arabian national customs.
Talyplyk döwründen bäry ol arap döwletleriniň däp-dessurlary barada köp zatlary öwrendi.
-ance
1) işliklerden we sypatlardan işi, hereketi, ýagdaýy ýa-da hili aňladýan atlary ýasaýar
Mysal: It was his first successful performance in the large scene.
Bu onuň uly sahnada ilkinji üstünlikli çykyşydy.
-ant
1) işlikleriň degişli häsiýetleri-ni aňladýan sözlerden at ýasaýar,
Mysal: His father was brilliant accountant.
Onuň kakasy ökde hasapçydy.
-arian
meşgullanýan kärini (hünärini) aňladýan sypaty ýasaýar
Mysal: Having graduated the institute he became an agrarian specialist.
Instituty tamamlandan soň, ol käri boýunça agranom boldy.
-ary
ýerine ýetirýän käbir wezipe-lerini aňladýan adamy ýa-da predmeti aňladýar.
Mysal: After gaining his secondary techni-cal training he start to work in his own village.
Orta tehniki bilimi alandan soň, ol öz dogduk obasynda işe başlady.
-ate
wezipesini, jemgyýetçilik ýagdaýyny tassyklaýan, görkezýän atlar
Mysal: After gaining his certificate of secondary education he entered the university.
Orta bilim baradaky şahadatnama alanyndan soň, ol uniwersitete girdi.
-ation
işiň hereketini ýa-da ýagdaýyny görkezýän işlikleden ýasalan atlar
Mysal: Solid education is very important in our times.
Häzirki wagtda düýpli bilimalmak örän wajyp.
-ative
häsiýetli tarapy görkezýär
Mysal: She was very talkative girl in our classroom.
Synpymyzda ol gyz iň köp gürleýänidi.
-dom
ýagdaýy, alamaty, edara, gurama, territiriýa, alnyp barylýan işiň ýeri aňladýar
Mysal: The official name of England is United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland.
Beýik Britaniýanyň we Demirga-zyk Irlandiýanyň Birleşen Korol-lygy - Angliýanyň resmi ady.
-cy
atlardan hili aňladýan sypat ýasaýar
Mysal: He as passed his proficiency exami-nation successfully and was enlisted to tis position.
Ol hünär başarnygy synagyny üstünlikli tabşyryp, bu wezipä bellenildi.
-ed
belli bir häsiýete, ýagdaýa eýe bolan sypat
Mysal: There are a lot of talented children in our group.
Toparymyzda zehinli çagalaryň sany az däl.
-ee
işliklerden atlary ýasaýar
Mysal: More than 1000 employees work in this plant.
Bu zawodda 1000-den gowrak işgär işleýär.
-eer
kär, hünär aňladýan at
Mysal: This eengineer has recently been appointed to high position.
Ýakynda bu inžener ýokary wezipä bellenildi.
-en
sypatdan işlik ýasaýar
Mysal: The passengers fastened their safty belts on the board.
Uçarda ýolagçylar howpsuzlyk kemerlerini berkitdiler.
-en
zadyň ýasalan / tikilen materialyny aňladýar.
Mysal: She likes to wear silken dress.
Ol ýüpek köýnek geýmegi halaýar.
-en
öten zaman ortak işlikleri ýasaýar
Mysal: She read a letter written to her.
Ol özüne ýazylan haty okady.
-ence
bir zadyň hilini, hereketi aňladýan adam, zat
Mysal: We give preference to those who have worked with us for a long time.
Biziň bilen uzak wagt işlänlere biz artykmaçlyklar / ýeňillikler berýäris.
-ent
1) işlikleriň degişli häsiýet-lerini aňladýan sözlerden sypatlary ýasaýar
Mysal: It was very convenient time to meet and discuss the problems with him.
Duşuşmak we meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin örän amatly wagtdy.
-ent
2) işliklerden adamlara ýa-da zatlara degişli hereketleri aňladýan atlary ýasaýar
Mysal: He worked as a correspondent in one of central newspapers for 30 years.
Ol merkezi gazetleriň birinde 30 ýyllap habarçy bolup işledi.
-er
1) işliklerden kär, hünär, endikleri aňladýan atlary ýasaýar
Mysal: Here is Mr. Black, the leader of his profession.
Ine, bu jenap Blek, öz işiniň aňrybaş ussady.
-er
3) sypatlaryň we hallaryň deňeşdirme derejesini ýasaýar
Mysal: Sooner or later you'll have to tell him about it.
Irde-giçde sen bu barada oňa gürrüň bermeli bolarsyň.
-ery
2) adamlaryň ýa-da predmetleriň jemini aňladýan atlary hünärini aňladýar
Mysal: The soldiers demonstrated their bravery at the battle.
Söweşde esgerler batyrgaýlyk görkezdiler.
-ess
1) adamlaryň aýal, haýwanla-ryň urkaçy jynsyna degişli atlary ýasaýar
Mysal: This actress was awarded Oskar Prize for her best female role last year.
Geçen ýyl iň oňat zenan keşbini ussatlarça ýerine ýetireni bu aktrisa Oskar baýragyna mynasyp boldy.
-est
bir bogunly sypatlaryň artyklyk derejesini ýasaýar
Mysal: July is the hottest month of the year.
Iýul ýylyň iň yssy aýy.
-eth
abstrakt düşünjelerden hili, häsiýeti aňladýan at ýasaýar
Mysal: a) I live on the seventh floor. I was gasping for breath.The canal is twenty kilometres in length.
Men ýedinji gatda ýaşaýaryn.Meniň demim tutuldy. Kanalyň uzynlygy 20 km barabar.
-ically
degişli atlardan, sypatlardan hal ýasaýar.
Mysal: Economically active population is the great resources of any country.
Ykdysady taýdan işjeň ilat islendik ýurduň milli baýlygydyr.
-ful
atlaryň sanyny, mukdaryny belli bir hilini aňladýan sözlerde ulanylýar.
Mysal: I think, your advice will be very useful in our business.
Siziň maslahatyňyz, meniň pikirimçe, işimizde örän peýdaly bolar.
-graph
Ýazýan, ýazmak, ýazuw ýa-da şekillendiriş serişdeleri
Mysal: Shakespeare’s monographs are recognized as world-classic works.
Şekspiriň monografiýalary dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan nusgawy esereler diýip ykrar edilen.
-hood
atlardan durmuş, jemgyýetçi-lik ýagdaýy aňladýan sypat-lary ýasaýar
Mysal: Childhood is a very bright period of our life.
Çagalyk – biziň durmuşymyzyň iň bir ýatda galyjy döwür.
-holder
Goşma sözlerde eýesi, eýele-ýän diýen manyny berýär
Mysal: The householder of the house was an old man.
Jaýyň eýesi ýaşuly garry adamdy.
-ible
atdan belli bir häsiýete eýe bolup biljek sypaty ýasaýar
Mysal: Some ultrasound is audible to dogs
Käbir ultrasesleri diňe itler eşitmäge ukyply.
-ibility
atdan belli bir häsiýete eýe bolup biljek sypaty ýasaýar
Mysal: Themes for seminar classes are chosen for their accessibility to a general audience.
Amaly okuwlaryň temalary talyplaryň giň köpçüligine düşünikli esasda saýlanylýar.
-ic
atdan sypat ýasaýyjy
Mysal: The country has gained high economic achievements within last years.
Soňky ýyllarda ýurt ýokary ykdysady netijeleri gazandy.
-ical
-ic goşulmaly atlardan sypat ýasaýar
Mysal: She works in the first medical aid station.
Ol ilkinji lukmançylyk kömegi bölüminde işleýär.
-ise= ize
atlary işlige öwürýär
Mysal: Modernizing the educational process eases getting knowledge
Okuw işini döwrebaplaşdyrma bilim almaklygy ýeňilleşdirýär.
_ish
1.atlarda milleti, dili aňladýar
Mysal: a) British is national language of Great Britain.
Iňlis dili Beýik Britaniýanyň milli dili.
-ish
2. sypata käbir öwüşgin berýär
Mysal: b) His writing table was of brownish colour.
Onuň stoly goňrumtyl reňkdedi.
-ism
1) jemgyýetçilik gurluş, ýagdaý, düzgün
Mysal: Capitalism and socialism are notions for the stages passed by people in a certain period of time.
Kapitalizm, sosializm adamlaryň jemgyýetçilik durmuşynda geçýän döwürlerini kesgitleýärn düşünje.
-ist
1. işi, hereketi ýerine ýetirijini aňladýar.
Mysal: The artist performed his part perfectly.
Artist oýnaýan keşbini ussatlyk bilen ýerine ýetirdi.
-ive
atlardan sypat ýasaýar
Mysal: Many countries made progressive advance in their economic development.
Milli ykdysadyýetini ösdürmekde ýurtlaryň köpüsi uly öňegidişlik gazandylar.
-less
1) goşma sözlerde “-syz, -siz”, däl, kem, ýetmeýän manyny berýär.
Mysal: It’s useless to try it again.
Gaýtadan synanyşyp görmek – peýdasyz.
-like
“ýaly, “meňzeş” diýen many-ny berip, ady sypata öwürýär
Mysal: He was so modest and had a childlike heart.
Ol şeýle bir sypaýy we sadady – göwni edil çagaň ýüregi ýalydy.
-logy
-logiýa – söz, ylym manyny berýär
Mysal: At school pupils study general biology.
Okuwçylar mekdepde umumy biologiýany geçýärler.
-ly
1) sypatdan hal ýasaýar 2) atlarda wagt aralygy aňlad-ýan sypat ýasaýar
Mysal: The natives used us friendly. They hold the meeting weekly.
Ýerli halk bize dostlukly garady.Olar her hepde ýygnak geçirýäler.
-ment
işlikden at ýasaýar
Mysal: High development of economy is necessary for social progress.
Sosial progres üçin ýokary ykdysady ösüş zerurdyr.
-ness
(atdan sypat ýasaýar – hil, ýagdaý manyny aňladýar
Mysal: Greatness of Magtymguly Pyragy was recognized by world community long times ago.
Magtymguly Pyragynyň beýikligi dünýä jemgyýetciligi tarapyndan köp ýyl mundan öň ykrar edildi.
-nomy
nomiýa -kanun (garaýyşlaryň, kadalaryň ulgamy
Mysal: He works at the astronomy department of the cosmonautics Institute.
Ol kosmonawtika institutynyň astronomiýa kafedrasynda işleýär.
- ator =-or
1) kärini, hünärini görkezýär
Mysal: Her husband was a first-class aviator.
Onuň adamsy birinji derejeli ucarman.
-oriented
goşma sözlere -gönükdirilen, -ugrukdyrylan, nietlenen manyny berýär
Mysal: Our language learning courses are adult-oriented.
Biziň dil öwretmek okuwlarymyz uly ýaşly adamlara üçi niýetlenen.
-ous
belli bir hile, häsiýete, sypata eýe bolan adam ýa-da zat.
Mysal: Confucius was a famous Chinese philosopher.
Konfusiý meşhur kitaý filosofy bolupdyr.
-person
adam, hünärini, eýeleýän wezipesini we ş.m. aňladýar.
Mysal: The chairperson of the conference declared the opening of the meeting.
Konferensiýanyň başlygy ýygnany-şygy açyp diýip yglan etdi.
-phone
1) -fon, ses döredýän 2) -dil, dilde gürleýän
Mysal: 1) Jane spoke to Jack on the telephone.2) To learn a language one should work in a lingophone laboratory.
Jeýn Jek bilen telefon arkaly gürleşdi. 2) Dil öwrenmek üçin öwreniji lingofon kabinetde işlemeli.
-proof
goşma sözlerde geçirmeýän, durnukly, çydamly
Mysal: Divers put on their waterproof costumes.
Suwa çümüjiler suw geçirmeýän kostýumlerini geýdiler.
re:
gaýtadan, täzeden, ýene bir gezek
Mysal: This story was retold him by his grandfather.
Bu hekaýaty onuň atasy gürrüň beripdi.
-scope-
seretmek, görmek
Mysal: First astronomic observations were carried out through telescope by Galilei in 1609.
Asman jisimlerine teleskop arkaly ilkinji gözegçilikler Galileý tarapyndan 1609-njy ýylda geçirildi.
-scribe
ýazmak
Mysal: The poem was inscribed to his beloved.
Poemany ol öz magşugyna bagyşlap ýazdy.
-self,selves
At çalyşmalaryň gaýdym derejesini ýasaýar, özimanyny berýär.
Mysal: I did it myself alone. They didn’t it themselves.
Men muny ýeke özüm etdim. Olar muny özleri etmedi.
-ship
adamyň we beýleki zatlaryň jemgyýetdäki ornuny görkez-ýär
Mysal: They had long partnership in their joint ownership.
Bilelikdäki eýeçilik olaryň uzak hyzmatdaşlygyna getirdi.
-sion,
işi, hereketi ýa-da ýagdaýy görkezýär
Mysal: The discussion of main problems lasted for three hours.
Esasy meseleleriň ara alnyp masla-hatlaşylmagy 3 sagada çekdi.
-teen
13-dan 19-a çenli sanlarda ulanylýar
Mysal: Any person aged between thirteen and nineteen years is called teenager.
13-19 ýaş aralykdaky oglan-gyzlar ýetginjekler diýip atlandyrylýar.
--th =
a) mukdar sandan tertip sanlary ýasamakda ulanylýarb) işlikden at ýasaýar
Mysal: We live on the seventh floor of house.
Biz jaýyň ýedinji gatynda ýaşaýarys.
-time
"wagt", "möwsüm", “pasyl” manyny berýär
Mysal: Springtime is my best season.
Bahar möwsümi meniň iň oňat görýän paslym.
-tion
1) işiň hereketini ýa-da ýagdaýyny görkezýän işlikleden ýasalan atlar
Mysal: Correction of mistakes helps improving language.
Ýalňyşlar üstünde işlemek dili kämilleşdirmäge kömek edýär.
-ty
işliklerden bir kökli atlary ýasaýar.
Mysal: Where is national unity, there is great prosperity.
Agzybirlik bar ýerinde gülläp ösüş bardyr.
-ty
20-90 aralykdaky onluk mukdar sanlary ýasaýar.
Mysal: He was about forty forty-two years old handsome gentleman. Besides, he always showed his loyalty to his friends.
Ol 40-42 ýaşlaryndaky görmegeý adamdy. Şeýle hem ol fostlary bilen hemişe mylakatlydy.
un, uni
bir, ýeke, täk, bitewi
Mysal: It was a unanimous agreement they could come.
Bu olaryň kabul eden ýeketäk ylalaşygydy.
un
Işliklere, atlara, sypatlara ýokluk şekil berýär
Mysal: He was uninterested in politics; his the only interest was business.
Ony syýasat gyzyklandyrmaýardy; ol diňe işewzrlik bilen meşgul-lanýardy.
-ure = ture
1) işi, ýagdaýy, alamaty aňadýan abstrakt dşünje;
Mysal: 1. It was the greatest creature of the poem devoted to her.
Bu şahyryň aşygyna bagyşlap döreden iň ajaýyp şygyrydy.
-ure = ture
2) resmi edarany we onuň işini aýladýar;
Mysal: 2. He worked in a car manufacture in Japan.
2. Ol Ýaponiýada awtomobil önümçiliginde işleýärdi.
- ure = ture
3) anyk predmeti aňladýar
Mysal: 3. Portraiture was his main trade.
3. Portret suratçylygy onuň esasy işleýän ugrydy.
-vene, (vent)-
latyn sözünden gelmek, aralaşmak, goşulmak
Mysal: It not polite to intervene when two people are talking.
Iki adam gürleşip duran wagty, olaryň arasyna goşulmak edepsizlik.
-ward(s)
hereketiň ugruny görkezýän sypat we hal
Mysal: A old fisherman turned to shoreward.
Goja balykçy kenara tarap öwrüldi.
-ways = -wise
1) goşma sözlerde hereketiň birinji bölegindäki halyň manysyny, görnüşini berýär.
Mysal: 1. She laid the tablecloth breadthways. There was an archwise passageway nearby.
Zenan saçagy giňden ýazdy.Golaýda ýaý görnüşli geçelge bardy.
-ways = -wise
2) goşma sözleriň birinji bölegindäki söze bolan gatnaşygy görkezýär
Mysal: Seven hundred dollars - it is not bad in percentagewise.
Ýedi ýüz dollar – bu göterim (prosent) gatnaşygynda erbet netije däl.
-wise
3)hereket usuly halyň “boýun-ça” diýen manysyny berýär
Mysal: It is not bad bank-wise commission.
Banklar boýunça bu erbet ýygym däl.
-wise
hereket usuly halyň “boýunça” diýen manysyny berýär
Mysal: Weather-wise, the holidaywas great.
Howa babatda – dynç alyş örän oňat boldy.
-wide
giň,ýaran, bütin, ähli
Mysal: The Internet the single worldwide computer network that interconnects other computer networks,
Internet - bu beýleki kompýuter torlaryny özara birikdirýänýeketäk bütindünýä kompýuter tory.
-worthy
mynasyp, degýän ödeýän
Mysal: They have been an experienced and trustworthy partner in business for more than ten year.
Olar 10 ýyldan gowrak bäri birek-birege ynanyşyp, tejribeli hyzmat-daşlyk edip gelýärler.
-y
abastrakt we jem, topar atlary ýasaýar
Mysal: It was an emergency case during their life together.
Bu olaryň bilelikdäki durmuşynda garaşylmadyk adatdan daşary ýagdaýdy.
-y
hereket aňladýan işlikden at ýasaýar
Mysal: Any companies make enquiries before conducting with their new partners.
Işleşmezden öň islendik kompaniýa öz täze hyzmatdaşlary barada maglumatlary soraşdyrýarlar.
-y
Atlardan we işliklerden olar bilen kybapdaş sypat ýasaýar
Mysal: Healthy body is better than wealthy and ill life.
Jan saglygy keselli baý durmuşdan gowudyr.
-y
sypatdan sypat alamatly sözleri ýasaýar.
Mysal: Many people don’t like rainy, misty and windy weather.
Adamlaryň köpüsi ýagynly, çygly we şemally howany halamaýarlar.
© 2026 Makul Sözlük - Sanly Dil Hazynasy